IR LYGTAIS DAUG KO NEREIKIA DARYTI KAS RAŠOMA ŽEMIAU
Na, o visi realieji sprendiniai yra šie:
Tarkime, kai q=1 ir p=1. Tada:
x 0 = α + β = 1.011780142 − 0.329452338 = 0.682327803.
Įstatome dabar į lygtį x 3 + p x + q = 0 reikšmę x 0 = 0.682327803 ir gauname:
0.68232780 3 3 + 1 ⋅ 0.682327803 + 1 = 0.317672196 + 0.682327803 + 1 = 0.999999998 + 1 = 2.
Bet reikėjo daryti ne taip. Iš pradžiu reikia parinkti visas a , b , c reikšmes, kurias parenkame, kad a=1, b=1, c=1. Tada įstatome jas čia:
p = 27 b − 9 a 2 29 , q = 27 c − 9 a b 29
ir gauname:
p = 27 − 9 29 = 18 29 , q = 27 − 9 29 = 18 29 .
Dabar šias reikšmes įstatome į formulę
x 0 = α + β = 1 2 ⋅ ( − q + q 2 + 4 p 3 27 ) 3 + 1 2 ⋅ ( − q − q 2 + 4 p 3 27 ) 3 =
= 1 2 ⋅ ( − 18 29 + ( 18 29 ) 2 + 4 ( 18 29 ) 3 27 ) 3 + 1 2 ⋅ ( − 18 29 − ( 18 29 ) 2 + 4 ( 18 29 ) 3 27 ) 3 =
= 1 2 ⋅ ( − 18 29 + ( 18 29 ) 2 + 0.956496781 27 ) 3 + 1 2 ⋅ ( − 18 29 − ( 18 29 ) 2 + 0.956496781 27 ) 3 =
= 1 2 ⋅ ( − 18 29 + ( 18 29 ) 2 + 0.035425806 ) 3 + 1 2 ⋅ ( − 18 29 − ( 18 29 ) 2 + 0.035425806 ) 3 =
= 1 2 ⋅ ( − 18 29 + 0.420681454 ) 3 + 1 2 ⋅ ( − 18 29 − 0.420681454 ) 3 = 1 2 ⋅ ( − 18 29 + 0.64859961 ) 3 + 1 2 ⋅ ( − 18 29 − 0.64859961 ) 3 =
= 0.013954977 3 + − 1.269289265 3 = 0.240755587 − 1.08273008 = − 0.841974493.
Įstatome šią β = − 1.08273008 reikšmę į lygtį y = x − a 3 ir gauname (a nepasikeite ir todel a=1):
y = x − a 3 = x 0 − a 3 = − 1.08273008 − 1 3 = − 1.416063413.
Toliau belieka y įstatyti į pradinę lygtį:
y 3 + a y 2 + b y + c = ( − 1.416063413 ) 3 + ( − 1.416063413 ) 2 − 1.416063413 + 1 = − 1.250368578.
Gali būti, kad lygtis su tokiais koeficientais, kai visi koeficientai vienetai, turi tik kompleksinių skaičių sprendinius.
Dabar įstatome β = − 1.08273008 reikšmę į lygtį x 3 + p x + q = 0 ir pasirenkame koeficientus p=1, q=1 ir gauname:
( − 1.08273008 ) 3 + 1 ( − 1.08273008 ) + 1 = − 1.352019345.
Be abejonės, kubinės lygties sprendiniai atspėti, o tik pavaidinta, kad išspresta, nebent pagal Vijeto teoremą, jei x 3 = 0 , tai x 1 x 2 + x 1 x 3 + x 2 x 3 = c a iš čia, p ( X ) = a X 3 + b X 2 + c X + d gaunasi x 1 x 2 = c a .
"Vijeto formulės kvadratiniam polinomui p ( X ) = a X 2 + b X + c ir jo šaknims x 1 , x 2 kvadratinėje lygtyje p ( X ) = 0 yra
x 1 + x 2 = − b a , x 1 ⋅ x 2 = c a
Pavyzdžiui, jei turime kvadratinę lygtį
x 2 − x − 6 = 0 ,
ją išspręsti galime pasinaudoję Vijeto teorema ir sudarę lygčių sistemą
{ x 1 + x 2 = − − 1 1 x 1 ⋅ x 2 = − 6 1
Jei šią sistemą bandytume spręsti formaliai (pvz., išsireikšdami vieną iš kintamųjų), vėl gautume tą pačią lygtį. Praktikoje, naudojant Vijeto teoremą lygčių sprendimui, sprendinius x1 ir x2 bandoma „atspėti“ - sugalvoti tokius x1 ir x2 , kad jie tenkintų lygčių sistemą. Šiuo atveju sprendiniai yra -2 ir 3.
Vijeto formulės kubiniam polinomui p ( X ) = a X 3 + b X 2 + c X + d ir jo šaknims x 1 , x 2 , x 3 lygtyje p ( X ) = 0 yra
x 1 + x 2 + x 3 = − b a , x 1 x 2 + x 1 x 3 + x 2 x 3 = c a , x 1 x 2 x 3 = − d a "
Pilnosios kūbinės lygties a x 3 + b x 2 + c x + d = 0 šaknys yra šios:
x 1 = − b 3 a − 1 3 a 1 2 [ 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d + ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ] 3 − 1 3 a 1 2 [ 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d − ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ] 3 x 2 = − b 3 a + 1 + i 3 6 a 1 2 [ 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d + ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ] 3 + 1 − i 3 6 a 1 2 [ 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d − ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ] 3 x 3 = − b 3 a + 1 − i 3 6 a 1 2 [ 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d + ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ] 3 + 1 + i 3 6 a 1 2 [ 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d − ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ] 3
Realiosios šaknys yra blogos, jei po šia šaknimi ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 gaunamas skaičius su minusu.
Pavyzdis . Rasime nepilnos kubinės lygties x 3 − 6 x + 9 = 0 realiasias šaknis, kurios a = 1 , b = 0 , c = − 6 ir d = 9 . Randame sprendinį:
x 1 = − b 3 a − 1 3 a 1 2 ⋅ ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d + ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ) 3 −
− 1 3 a 1 2 ⋅ ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d − ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ) 3 =
= − 0 3 − 1 3 1 2 ⋅ ( 2 ⋅ 0 3 − 0 + 27 ⋅ 9 + ( 2 ⋅ 0 3 − 0 + 27 ⋅ 9 ) 2 − 4 ( 0 2 − 3 ⋅ ( − 6 ) ) 3 ) 3 −
− 1 3 1 2 ⋅ ( 2 ⋅ 0 3 − 0 + 27 ⋅ 9 − ( 2 ⋅ 0 3 − 0 + 27 ⋅ 9 ) 2 − 4 ( 0 2 − 3 ⋅ ( − 6 ) ) 3 ) 3 =
= − 1 3 1 2 ⋅ ( 243 + 24 3 2 − 4 ⋅ 1 8 3 ) 3 − 1 3 1 2 ⋅ ( 243 − 24 3 2 − 4 ⋅ 1 8 3 ) 3 =
= − 1 3 1 2 ⋅ ( 243 + 59049 − 23328 ) 3 − 1 3 1 2 ⋅ ( 243 − 59049 − 23328 ) 3 =
= − 1 3 1 2 ⋅ ( 243 + 35721 ) 3 − 1 3 1 2 ⋅ ( 243 − 35721 ) 3 = − 1 3 1 2 ⋅ ( 243 + 189 ) 3 − 1 3 1 2 ⋅ ( 243 − 189 ) 3 =
= − 1 3 216 3 − 1 3 54 3 = − 1 3 ⋅ 6 − 1 3 ⋅ 3 2 3 = − 2 − 2 3 = − 3.25992105.
Patikriname ar sprendinys teisingas:
x 1 3 − 6 x 1 + 9 = ( − 3.25992105 ) 3 − 6 ( − 3.25992105 ) + 9 = − 34.64345891 + 19.5595263 + 9 = − 6.083932611.
Pavyzdis . Rasime pilnosios kubinės lygties x 3 + 3 x 2 − 3 x − 14 = 0 realiasias šaknis, kurios a = 1 , b = 3 , c = − 3 ir d = − 14 . Randame sprendinį:
x 2 = − 1 3 a 1 2 ⋅ ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d − ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ) 3 =
= − 1 3 1 2 ⋅ ( 2 ⋅ 3 3 − 9 ⋅ 3 ⋅ ( − 3 ) + 27 ⋅ 1 2 ⋅ ( − 14 ) − ( 2 ⋅ 3 3 − 9 ⋅ 3 ⋅ ( − 3 ) + 27 ⋅ 1 2 ⋅ ( − 14 ) ) 2 − 4 ( 3 2 − 3 ⋅ ( − 3 ) ) 3 ) 3 =
= − 1 3 1 2 ⋅ ( 2 ⋅ 9 − 9 ⋅ ( − 9 ) + 27 ⋅ ( − 14 ) − ( 2 ⋅ 27 − 9 ⋅ ( − 9 ) + 27 ⋅ ( − 14 ) ) 2 − 4 ( 9 + 9 ) 3 ) 3 =
= − 1 3 1 2 ⋅ ( 18 + 81 − 378 − ( 54 + 81 − 378 ) 2 − 4 ⋅ 1 8 3 ) 3 = − 1 3 1 2 ⋅ ( 99 − 378 − ( 135 − 378 ) 2 − 4 ⋅ 5832 ) 3 =
= − 1 3 1 2 ⋅ ( − 279 − ( − 243 ) 2 − 23328 ) 3 = − 1 3 1 2 ⋅ ( − 279 − 59049 − 23328 ) 3 = − 1 3 1 2 ⋅ ( − 279 − 35721 ) 3 =
= − 1 3 1 2 ⋅ ( − 279 − 189 ) 3 = − 1 3 1 2 ⋅ ( − 468 ) 3 = − 1 3 − 234 3 = 6.162240148 3 = 2.054080049.
( − 234 3 3 ) 3 + 3 ( − 234 3 3 ) 2 − 3 ( − 234 3 3 ) − 14 = 1.162161065.
Pataisymas. x 1 reikia skaičiuot taip:
x 1 = − b 3 a − 1 3 a 1 2 [ 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d + ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ] 3 − 1 3 a 1 2 [ 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d − ( 2 b 3 − 9 a b c + 27 a 2 d ) 2 − 4 ( b 2 − 3 a c ) 3 ] 3 .