Matematika/Pirmos eilės tiesinės diferencialinės lygtys

Iš Wikibooks.

Peršokti į: navigaciją, paiešką

Šis straipsnis yra apie Pirmos eilės tiesines diferencialines lygtis.

    • y' + P(x)y = Q(x),
{dy\over dx}+P(x)y=Q(x),
y = uv, y' = u'v + uv'.
u'v + uv' + P(x)uv = Q(x),
v(u' + P(x)u) + uv' = Q(x);
u' + P(x)u = 0,
{du\over u}=-P(x)dx,
u=C_1 e^{-\int P(x)dx};
C_1 e^{-\int P(x)dx}v'=Q(x),
v'={1\over C_1}Q(x)e^{\int P(x)dx},
v=\int {1\over C_1}Q(x)e^{\int P(x)dx}dx+C_2;
y=uv=C_1 e^{-\int P(x)dx}(\int {1\over C_1}Q(x)e^{\int P(x)dx}dx+C_2)=e^{-\int P(x)dx}(\int Q(x)e^{\int P(x)dx}dx+C_1 C_2)=

=e^{-\int P(x)dx}(\int Q(x)e^{\int P(x)dx}dx+C).


  • y'={2y\over x}+x^2 e^x-1,
y'-{2\over x}\cdot y=x^2 e^x-1,
y = uv, y' = u'v + uv',
u'v+uv'-{2\over x}uv=x^2 e^x-1,
v(u'-{2\over x}u)+uv'=x^2 e^x-1;
u'-{2\over x}u=0,
{du\over u}={2\over x}dx,
ln | u | = 2ln | x | ,
u = x2;
x2v' = x2ex − 1,
dv=(e^x-{1\over x^2})dx,
v=e^x+{1\over x}+C;
y=uv=x^2(e^x+{1\over x}+C)=Cx^2+x^2 e^x+x.
  • y' − ay = ebx,
y = uv, y' = u'v + uv',
u'v + uv' − auv = ebx,
v(u' − au) + uv' = ebx;
u' − au = 0,
{du\over dx}=au,
{du\over u}=a\;dx,
ln | u | = ax,
u = eax;
eaxv' = ebx,
{dv\over dx}=e^{bx-ax},
\int dv=\int e^{(b-a)x}dx,
v={1\over b-a}e^{(b-a)x}+C, jei a\neq b ir v = x + C, jei a = b, nes e0 = 1;
y=uv=e^{ax}({e^{(b-a)x}\over b-a}+C)={e^{bx}\over b-a}+Ce^{ax}, jei a\neq b ir y = eax(x + C), jei a = b.




    • xy' + P(y)x = Q(y),
{dx\over dy}+P(y)x=Q(y),
x = uv, u = u(y), v = v(y).


  • y'={1\over \cos^2 y-x\tan y},
{1\over y_x'}=x_y',
{1\over x_y'}={1\over \cos^2 y-x\tan y},
xy' = cos2yxtany,
xy' + xtany = cos2y,
x = x(y), x = uv, xy' = u'v + uv' = u'(x)v(x) + u(x)v'(x),
u'v + uv' + uvtany = cos2y,
v(u' + utany) + uv' = cos2y;
u' + utany = 0,
{du\over u}=-\tan y dy,
ln | u | = ln | cosy | ;
v'cosy = cos2y,
v' = cosy,
v = siny + C;
x = uv = cosy(siny + C) = sinycosy + Ccosy.


[redaguoti] Konstantos variacijos metodas (Lagranžo metodas)

    • y' + P(x)y = Q(x);
y' + P(x)y = 0,
y=Ce^{-\int P(x)dx};
y=C(x)e^{-\int P(x)dx};
y'+P(x)y=C'(x)e^{-\int P(x)dx}+C(x)e^{-\int P(x)dx}\cdot (-P(x))+P(x)C(x)e^{-\int P(x)dx}=Q(x),
C'(x)e^{-\int P(x)dx}=Q(x),
C'(x)=Q(x)e^{\int P(x)dx},
C(x)=\int Q(x)e^{\int P(x)dx}dx+C.



  • y'-{2xy\over 1+x^2}=1+x^2, y | x = 2 = 5;
y'-{2xy\over 1+x^2}=0,
{dy\over dx}={2xy\over 1+x^2},
\int {dy\over y}=\int{2x\over 1+x^2}dx,
\int {dy\over y}=\int{d(1+x^2)\over 1+x^2},
ln | y | = ln | 1 + x2 | + ln | C | ,
y = C(1 + x2);
y = C(x)(1 + x2), y'=C'(x)\cdot (1+x^2)+C(x)2x;
y'-{2xy\over 1+x^2}=C'(x)(1+x^2)+C(x)\cdot 2x-{2xC(x)(1+x^2)\over 1+x^2}=1+x^2,
C'(x)\cdot(1+x^2)=1+x^2,
C'(x)=1,\; C(x)=x+C;
y = (x + C)(1 + x2);
5 = (2 + C)(1 + 22),
1 = 2 + C,
C = − 1;
y = (x − 1)(1 + x2).


  • {dz\over dx}+{3\over x}z=0,
\int{dz\over z}=-3\int{dx\over x},
ln | z | = − 3ln | x | + ln | C | = ln | Cx − 3 | ,
z={C\over x^3};
C = C(x), z = C(x)x − 3, {dz\over dx}={dC(x)\over dx}{1\over x^3}-{3C(x)\over x^4},
{dz\over dx}+{3\over x}z={dC(x)\over dx}{1\over x^3}-{3C(x)\over x^4}+{3\over x}{C(x)\over x^3}=x^3,
{dC(x)\over dx}{1\over x^3}=x^3,
{dC(x)\over dx}=x^6,
\int dC(x)=\int x^6 dx,
C(x)={x^7\over 7}+C_1;
z={C(x)\over x^3}={{x^7\over 7}+C_1\over x^3}={x^4\over 7}+{C_1\over x^3}.