Matematika/Racionaliųjų funkcijų integravimas
Iš Wikibooks.
Šis straipsnis yra apie racionaliųjų funkcijų integravimą.
[redaguoti] Integravimas funkcijų turinčių kvadratinį trinarį
kur u = 2ax + b; du = 2adx; 4ac − b2 = s; s>0.
kur u = 2ax + b;
du = 2adx; 4ac − b2 = s; s > 0; d(u2 + s) = 2du.


![ax^2+bx+c=a(x^2+{b\over a}x+{c\over a})=a[x^2+2{b\over 2a}x+({b\over 2a})^2+{c\over a}-({b\over 2a})^2]=a[(x+{b\over 2a})^2+({c\over a}-{b^2\over 4a^2})].](http://upload.wikimedia.org/math/e/7/b/e7b685c5e5e143a0b590be7ddaec1eef.png)
Pritaikę pirmajam iš gautų integralų keitinį ax2 + bx + c = t, (2ax + b)dx = dt, gauname: 
[redaguoti] Pavyzdžiai

kur x + 2 = t; x = t − 2; dx = dt.

kur u = 6x − 5; du = 6dx; 

kur u = x + 3; du = dx; x = u − 3. Šį uždavinį galima išspresti ir naudojantis aukščiau pateikta formule:
kur 2x + 6 = u;
du = 2dx; d(u2 − 196) = 2udu. Abiejų būdų atsakymai gali skirtis konstanta.
kur u = x − 3; du = dx; x = u + 3.

kur x + 2 = t, dx = dt.
kur d(x2 + 4x + 10) = (2x + 4)dx; d(x + 2) = dx.
[redaguoti] Racionalių trupmenų išskaidymas elementariosiomis

x2 + 4x − 2 = A(x + 2)(x − 2) + Bx(x − 2) + Cx(x + 2) = A(x2 − 4) + B(x2 − 2x) + C(x2 + 2x). Iš čia sudarome sistemą:
- A + B + C = 1,
- − 2B + 2C = 4,
- − 4A = − 2.
Iš sistemos randame:
Vadinasi,
Irašę šią reikšmę į pačią pirmąją lygybę, gauname: 
Taikydami keitinį x − 3 = u, gauname:

Šį rezultatą buvo galima gauti iš karto remiantis
lygybe. Mūsų atveju M = 1, N = 0, p = − 6 ir q = 12. Todėl

15x2 − 4x − 81 = A(x + 4)(x − 1) + B(x − 3)(x − 1) + D(x − 3)(x + 4) = A(x2 + 3x − 4) + B(x2 − 4x + 3) + D(x2 + x − 12). Sulyginę koeficientus prie vienodų x laipsnių, gauname tiesinių lygčių sistemą
- A + B + D = 15,
- 3A − 4B + D = − 4,
- − 4A + 3B − 12D = − 81.
Iš sistemos randame: A = 3; B = 5; D = 7. Vadinasi 
- = 3ln | x − 3 | + 5ln | x + 4 | + 7ln | x − 1 | + C = ln | (x − 3)3(x + 4)5(x − 1)7 | + C.
x + 2 = A(x − 2)(x + 1) + Bx(x + 1) + Dx(x − 2) = A(x2 − x − 2) + B(x2 + x) + D(x2 − 2x);
- A + B + D = 0;
- − A + B − 2D = 1;
- − 2A = 2;
A = − 1;

2x2 − 3x + 3 = A(x − 1)2 + Bx + Dx(x − 1) = A(x2 − 2x + 1) + Bx + D(x2 − x).
- A + D = 2,
- − 2A + B − D = − 3,
- A = 3.
A = 3; B = 2; D = − 1. 
kur 2x − 1 = A(x − 2) + B(x − 3) = (A + B)x − 2A − 3B. Sulyginam koeficientus vienodu laipsnių ir turime sistemą:
- A + B = 2;
- − 2A − 3B = − 1.
Iš kur A = 5; B = − 3. Tuomet

- 9x3 − 30x2 + 28x − 88 = A(x − 4)(x2 + 4) + B(x − 2)(x2 + 4) + (Cx + D)(x2 − 6x + 8) =
- = (A + B + C)x3 + ( − 4A − 2B − 6C + D)x2 + (4A + 4B + 8C − 6D)x + ( − 16A − 8B + 8D);
Palyginam koeficientus prie vienodų laipsnių x.
- x3 | A + B + C = 9,
- x2 | − 4A − 2B − 6C + D = − 30,
- x1 | 4A + 4B + 8C − 6D = 28,
- x0 | − 16A − 8B + 8D = − 88,
Išsprendę sistemą , randame: A = 5; B = 3; C = 1; D = 2.
kur d(x2 + 4) = 2xdx.
x + 2 = A(x − 2) + A1(x + 1)(x − 2) + A2(x + 1)2(x − 2) + B(x + 1)3 = (A2 + B)x3 + (A1 + 3B)x2 + (A − A1 − 3A2 + 3B)x + ( − 2A − 2A1 − 2A2 + B).
- x3| 0 = A2 + B,
- x2| 1 = A1 + 3B,
- x1| 0 = A − A1 − 3A2 + 3B,
- x0| 2 = − 2A − 2A1 − 2A2 + B.
Išsprendę sistema, randame:









![\int{dx\over 2x^2+8x+20}={1\over 2}\int{dx\over x^2+4x+10}={1\over 2}\int{dx\over 1[(x+{4\over 2\cdot 1})^2+({10\over 1}-{4^2\over 4\cdot 1^2})]}=](http://upload.wikimedia.org/math/5/6/2/562703924a882ba73cb1f116e46dbf29.png)

![\int\frac{x^5+x^4-8}{x^3-4x}dx=\int[x^2+x+4+\frac{4x^2+16x-8}{x(x+2)(x-2)}]dx=\frac{x^3}{3}+\frac{x^2}{2}+4x+4\int\frac{x^2+4x-2}{x(x+2)(x-2)}dx.](http://upload.wikimedia.org/math/1/1/4/11468dddfa6c46030f45906e34fc2413.png)
![\int\frac{15x^2-4x-81}{x^3-13x+12}dx=\int\frac{15x^2-4x-81}{(x-3)(x+4)(x-1)}dx=\int[\frac{A}{x-3}+\frac{B}{x+4}+\frac{D}{x-1}]dx.](http://upload.wikimedia.org/math/4/9/4/494ba39c7568d24b9acff7b9132735ff.png)
![\int\frac{x^4-3x^2-3x-2}{x^3-x^2-2x}dx=\int[x+1-\frac{x+2}{x(x^2-x-2)}]dx;](http://upload.wikimedia.org/math/7/d/e/7deaff2c44829f0fb1551681c1c1f451.png)
![\int\frac{2x^2-3x+3}{x^3-2x^2+x}dx=\int[\frac{A}{x}+\frac{B}{(x-1)^2}+\frac{D}{x-1}]dx.](http://upload.wikimedia.org/math/1/8/2/1822733f170a8ec904b92d72262e302b.png)


